Διγλωσσία: και τώρα, τί γλώσσα να του μιλήσω;!

Τα παρακάτω είναι προσωπικά αποφθέγματα. Δεν έχω καμία επαγγελματική ιδιότητα με τη διγλωσσία και όσο κι αν το ψάχνουμε μόνοι μας εννοείται ότι δεν είμαστε ειδήμονες. Σκέφτηκα όμως να μοιραστώ μαζί σας κάποια πράγματα που ίσως να βοηθήσουν κάποιους γονείς στο θέμα αυτό για το οποίο δύσκολα βρίσκεις πηγές και ανθρώπους να το συζητήσεις. 

Οταν πρώτοξεκινήσαμε το ταξίδι μας σαν γονείς ένα απο τα θέματα που μας απασχόλησαν ήταν αυτό της γλώσσας. Μέχρι εκείνη τη στιγμή τα πράγματα ήρθαν πολύ φυσιολογικά και αυθόρμητα στην σχέση μας σαν διπολιτισμικό ζευγάρι. Μεταξύ μας μιλάμε Αγγλικά. Και όσο και αν αυτο μας φαίνεται φυσιολογικό μία φιλενάδα μου μετά από χρόνια και αφού ήμασταν παντρεμένοι είδε πόσο καλά Ελληνικά μιλούσε ο άντρας μου και με ρώτησε γιατί δεν μιλάμε μεταξύ μας Ελληνικά. Δεν ήξερα τί να απαντήσω. Ηταν σαν να μας ρωτάνε γιατί έχουμε χέρια. Για μας ήταν το αυτονόητο. Αλλά γιατί; Η ερώτηση μου έμεινε και το σκέφτομαι σε διάφορες φάσεις. Νομίζω μιλάμε Αγγλικά γιατί η αρχή και η ανάπτυξη της σχέσης μας ήταν με βάση τα Αγγλικά. Δεν γνώριζε δηλαδή από την αρχή ο άντρας μου Ελληνικά ώστε να έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε. Τώρα πια που η σχέση έχει εδραιωθεί, τόσο έχει παγαιώσει και η επικοινωνία μας στα Αγγλικά.

Οταν ήρθε στη ζωή μας ο μικρός ήρθε και το ερώτημα που έχουμε όλοι οι γονείς που είμαστε σε διπολιτισμικες οικογένειες: πώς να μιλήσουμε στα παιδιά;

Διαβάζω πολλά blogs και ιστοσελίδες στο διαδίκτυο που απευθύνονται στις δίγλωσσες/τριγλωσσες οικογένειες και βλέπω πως το θέμα μπορεί να πάρει πολλές μορφές! Για αρχή μια άσκηση που θα πρότεινα σε όλους εμάς τους γονείς ειναι να ζωγραφίσουμε το δικό μας πορτραίτο πολιγλωσσίας. Είναι κάτι που το έχω δεί σε διάφορα μπλογκ και το έκανα κάποια στιγμή πριν δυο χρόνια για μας και μπορώ να πώ πως με βοήθησε πολύ.
Πώς να το κάνετε:
Βάζετε τον μπαμπά και τη μαμά ψηλά και με απόσταση και από κάτω τα παιδιά. Διαλέξετε χρώματα για την κάθε γλώσσα και δηλώσετε τα πάνω δεξιά. Στη δική μας περίπτωση το κόκκινο ειναι για τα Αγγλικά και το μπλε για τα Ελληνικά. Επειδή εγώ μιλάω στον άντρα μου στα Αγγλικά ζωγράφισα ένα βέλος από εμένα προς εκείνον κόκκινο. Εκείνος μιλάει σε μένα επίσης στα Αγγλικά επομένως το δικό του βέλος ειναι επίσης κόκκινο. Αυτό γίνεται για όλα τα μέλη της οικογένειας και τις επιμέρους σχέσεις.

Το επόμενο βήμα είναι τα εξωτερικά βέλη. Καταρχάς το σχολείο, μετά οι συγγενείς, οι φίλοι, και η κοινωνία, η γλώσσα δηλαδη που χρησιμοποιείται στα μαγαζιά που ψωνίζουμε, οι γείτονες κτλ Σημείωση: υπάρχουν περιπτώσεις όπου η γλωσσα μπορει να μην συμβαδίζει με την χώρα διαμονής βλ Σαουδική Αραβία, Αφρική αλλά και σε περιοχές της Βρετανίας όπως η Ουαλία κτλ

Bilingual Diagram England Bilingual Diagram Greece

Η ασκησούλα αυτή με βοήθησε πολύ τόσο στο να εδραιωθεί μέσα μου ο τρόπος που θα πετύχει η διγλωσσία όσο και στο να συνειδητοποιήσω την αναλογία της έκθεσης της δεύτερης γλώσσας στον μικρό. Βοηθάει να το κάνετε και τακτικά, αρκεί να είστε ειλικρινεις. Και δεν χρειάζεται καν να το ζωγραφίζετε από κάποια φάση και μετα, ειναι σαν απλό σκανάρισμα των λεκτικων σχέσεων. Εκθέτω το παιδί αρκετά στην δεύτερη γλώσσα;

Να πώ εδώ πως την ίδια άσκηση μπορείτε να κάνετε και όταν υπάρχει σημαντική αλλαγή, είτε στο περιβάλλον (χρόνια διαμονή σε άλλο μέρος πχ) είτε στην οικογένεια (άφιξη νέου μέλους, διαζύγιο κτλ). Εμάς για παράδειγμα μας βοήθησε όταν ήρθαμε από την Ελλάδα στην Αγγλία μόνιμα.

Σε τί ποσοστό του μιλάτε για παράδειγμα Ελληνικά αυτή την περίοδο; Τότε θα δείτε και τις εξελίξεις, την πρόοδο που γίνεται μέσα στην οικογένεια. Για παράδειγμα ο μικρός πέρισυ τέτοια εποχή μου απαντούσε μόνο Αγγλικά. Τώρα απαντάει 70%Ελληνικά. Η μεγάλη αλλαγή έγινε με δική του πρωτοβουλία καθαρά και όταν εκείνος το επέλεξε. Εγω ήμουν προετοιμασμένη για το ότι μπορεί και να μην μιλήσει Ελληνικά.

Ενας άλλος παράγοντας που βλέπω εγω στην πράξη ειναι οι δικές μας αντοχές σαν γονείς. Ας μην ξεχνάμε ότι το να εμπλουτίζεις συνέχεια το λεξιλόγιο και να διορθώνεις τη γραμματική του παιδιού (με ωραίο πάντα τρόπο εννοείται) ειναι κουραστικό και για εμάς τους γονείς και αναλόγως την γενικότερη κούραση και δρώμενα ίσως κάποιες περιόδους να το βάζουμε σε δεύτερη μοίρα. Ανθρώπινο δεν ειναι κι αυτο; Αρκεί να θυμόμαστε να επανερχόμαστε.

Μέχρι εδώ ευκολάκι έτσι; Τί γίνεται όμως με τις γκρίζες ζώνες; Οταν για παράδειγμα βρισκόμαστε στα πεθερικά μου, όπου η κύρια γλώσσα ειναι τα Αγγλικά. Επιπλέον, ειναι πολύ πιο εύκολο να μην μιλήσω κι εγώ Ελληνικά τόσο για την ευκολία, όσο και για την συνύπαρξη της παρέας. Παρόμοια περίπτωση ειναι και αυτή στην παιδική χαρά ή σε σπίτι φίλων μη Ελλήνων. Εκεί τα πράγματα ειναι πιο πολύπλοκα.

Η επιλογή, έχω καταλήξει, έχει να κάνει με πολλούς παράγοντες που καμία σχέση δεν έχουν με τη διγλωσσία. Καταρχάς, έχει να κάνει με τη δικιά μας σχέση. Ειναι πιο εύκολο για μένα να συνεχίσω να μιλάω Ελληνικά στον μικρό όταν είμαστε με μη Ελληνες φίλους που ειναι πολύ κοντινοί μας. Δεν καταλαβαίνουν τίποτα είναι αλήθεια, και ίσως δημιουργείται και ένα τοίχος στην συνεννόηση, αλλά όταν η σχέση με τους μεγάλους ειναι στενή και σταθερή, τότε αυτό το τοίχος ειναι σαν να ειναι αόρατο. Ναι, θα με ρωτήσουν τί είπε ο μικρός, αν θέλει κάτι κτλ αλλά σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει θέμα.

Το δύσκολο ειναι όταν βρισκόμαστε με ανθρώπους που οι σχέσεις μας ειναι αδύναμες. Εκεί, το ίδιο τοίχος μπορεί να γίνει βουνό απροσπέλαστο και τότε είναι που ο αγώνας μας για τη διγλωσσία μπαίνει προς το παρόν σε αναμονή. Αυτό όμως που ανακάλυψα μέσα από την μέχρι τώρα πορεία μας με τον μικρό είναι ότι ειλικρινά, δεν πειράζει!

Και εδώ καταρρίπτεται ο μύθος “η μαμά μιλάει ΜΟΝΟ τη μια γλώσσα και ο μπαμπάς ΜΟΝΟ την άλλη γλώσσα. Αυτό που βλέπουμε εμείς στην μέχρι τώρα πορεία μας είναι ότι το εκατό τοις εκατό στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Αυτό που υπάρχει ειναι η καθημερινή πάλη ώστε τα βελάκια αυτά να ειναι όσο το δυνατόν πιο πολύχρωμα γίνεται.

Ας συνεχίσουμε να το προσπαθούμε λοιπόν! Εμείς βλέπουμε ήδη φοβερά επιτεύγματα στην ικανότητα του μικρού τόσο στην αντίληψη και χρήση της γλώσσας όσο και στην ικανότητα να ξεχωρίζει μόνος του ποιά γλώσσα να χρησιμοποιήσει σε κάθε περιβάλλον! Και ειναι απίστευτο!

Στιγμιότυπα τις τελευταίας βδομάδας:

“Σε πόσα βράδια θα πάμε Ελλάδα;”
“Σε πέντε αγάπη μου”
“Yaaaaay! Μαμά, θα πάμε και στο σπίτι στο χωριό ε;” (Στο οποίο δεν έχει ξαναπάει)
“Ναι αγάπη μου!”
(Αναστενάζει) “they speak your language there right?”
Βαριά η καλογερική βλέπετε! Γιατί τα λαθάκια που κάνει με μένα δεν θέλει να τα κάνει μπροστά στους συνομίλικους του! Χαχα!

· · · · ·

Μια μέρα πρόσφατα ακολούθησα τη συμβουλή που μου έδωσε η κοπέλα που έχει το Αγριμιώ που ασχολείται και επαγγελματικά με το θεμα του Ελληνισμόυ στην Αυστραλία, και τυπωσα το όνομά του μικρού στα Αγγλικά και στα Ελληνικά και το κόλλησα στην πόρτα του. Οταν το είδε ενθουσιάστηκε! Στη φάση που είμαστε ξέρει να διαβάζει και να γράφει το όνομά του στα Αγγλικά. Αφού πανηγύρισε σταμάτησε προς στιγμής και βλέπει την Ελληνική εκδοχή.
“Τι ειναι αυτό;”
” το όνομά σου στα Ελληνικά.”
Σιωπή…..και μετά από ώρα με σιγανή αργόσυρτη φωνή:
“Δεν …..ειναι …..το ίδιο …..ε;”
“Οχι”
Το κοίταξε καλά κάλά με γουρλωμένα μάτια και ήταν σαν να διάβαζα τις σκέψεις του (ωχ…. Αυτή θα με βάλει να το μάθω κι αυτό ε;) και έτσι απλά έφυγε σβούρα για το σαλόνι!

Το γράψιμο όμως ειναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο που για μας ειναι καινούριο μονοπάτι! Για να δούμε… Πώς άραγε θα το διαβούμε…

(Πρωτοδημοσιεύτηκε στο μπλογκ greekfamiliesabroad.blogspot.com

2 thoughts on “Διγλωσσία: και τώρα, τί γλώσσα να του μιλήσω;!

  1. Καλέ τι βλέπω; Το θέμα σηκώνει ανάρτηση-σεντόνι! Πω πω.. Ήταν να μην κάνουμε την αρχή. Σκεφτόμουν να αρχίσω ξεχωριστό ιστολόγιο, μόνο για δίγλωσσους μαθητές/γονείς, με ασκήσεις και tips. Ίσως το κάνω μέσα στις διακοπές του Ιουνίου, με βάζεις σε σκέψεις.

    Για εμένα προέχει να ξεκαθαρίσουμε τους στόχους μας και να είμαστε ρεαλιστές καθώς υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην δεύτερη γλώσσα και την ξένη γλώσσα! Πραγματικοί δίγλωσσοι, με ικανότητες προφορικού/γραπτού λόγου, που θα μπορούσαν να σπουδάσουν και να έχουν την ίδια αντίληψη κι απόδοση σε οποιαδήποτε από τις δυο χώρες, δεν υπάρχουν πολλοί. Αλλά εμείς δεν ψάχνουμε για το τέλειο, καθώς ο ιδανικός φυσικός ομιλητής δεν υπάρχει.

    Έχω δει πολλά παιδιά, σε οικογένειες όπου ο ένας από τους δυο γονείς δεν μιλάει καθόλου ελληνικά, να επικοινωνούν με τον κάθε γονέα στην μητρική του. Ελληνικά με την μαμά και αγγλικά με τον μπαμπά, σε φιλική οικογένειά μου. Δεν πιστεύω ότι είναι ανέφικτο, και θυμάμαι όταν διαλέγαμε μαζί παραμυθάκια στην ελληνική τα οποία διάβαζαν μαζί δυο-τρεις φορές την εβδομάδα τα απογεύματα. Τα βράδια δεν είναι συνήθως η καλύτερη ώρα να ασχοληθείς με την δεύτερη/ξένη γλώσσα καθώς τα παιδιά κουράζονται πιο εύκολα.

    1. Τα φώτα σου είναι πολύτιμα! Να το ξεκινήσεις το ιστολόγιο! Θα το εκτιμήσουμε όλοι ιδιαιτέρως και κυρίως εγώ. Νομίζω αυτό που μας λείπει, πέρα από υλικό, είναι και κάποιον πιο έμπειρο να μας καθοδηγεί βήμα βήμα. Νομίζω γι αυτό πολλές οικογένειες σταματάνε τις προσπάθειες ειδικά στα σχολικά χρόνια.
      Περιμένω πώς και πώς!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s