Διγλωσσία/τριγλωσσία από επιλογή!

Αυτό είναι το σχόλιο του Δημήτρη που, επίσης δεν γνωρίζω, και ο οποίος ανοίγει ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο. Την διγλωσσία, από επιλογή και όχι απο καταγωγή.
Το σχόλιο του Δημήτρη:

Καταρχή καλησπέρα,
Εαν και εγώ προσωπικά σε διαβάζω αρκετό καιρό ίσως είναι το θέμα αυτό το έναυσμα για να πω και εγώ τον δικό μας αγώνα (της συζύγου και εμού). Καταχήν ζούμε στην Ελλάδα και είμαστε και οι δύο Έλληνες, που γνωριστήκαμε στις σπουδές μας στην Αγγλία. Μετά από καιρό στην Αγγλία αποφασίσαμε να επιστρέψουμε στα "πάτρια" εδάφη (Το τι θεωρεί κανείς πάτριο έδαφος είναι καθαρό υποκειμενικό, το οποίο ίσως να γίνει αφορμή για άλλο post).
  Κατά την επιστροφή μας, ήρθε και ο γιός μας, για τον οποίο αποφασίσαμε να τον κάνουμε bilingual from birth, δηλαδή να του μιλάμε Ελληνικά-Αγγλικά ή Αγγλικά-Ελληνικά. Και έτσι έγινε.
Ο μικρός από 1 μηνών ακούει από εμένα μόνο Αγγλικά και από τη μητέρα του Αγγλικά-Ελληνικά 90-10 %. Επειδή όμως το υπόλοιπο περιβάλλον, γιαγιάδες, παπούδες, μιλάνε Ελληνικά, αποφασίσαμε οτι σαν γονείες θα του μιλάμε περισότερο Αγγλικά και ο υπόλοιπος κόσμος Ελληνικά, μιας και είναι αναπόφευκτο εφόσον ζούμε στην Ελλάδα. Στην προσπάθεια αυτή βρήκαμε υποστηρικτές από φίλους και συγγενείς που μιλάνε καλά την Αγγλική γλώσσα, είτε native speakers είτε fluent users.
Οπότε η απόφαση μας ήταν Αγγλικά-Ελληνικά και οι υπόλοιπες γλώσσες μετά. Εφόσον από το οικογενειακό/φιλικό περιβάλλον ακούει και μιλάει Αγγλικά και μετά Ελληνικά η απόφαση ήταν αυτή.
Βέβαια ακόμα δεν ξέρουμε τι θα γίνει με το σχολείο, αλλά τουλάχιστον τα αποτελέσματα μέχρι σήμερα μας κάνουν να χαμογελάμε για το μικρό bilingual παιδάκι μας.

Γειά σου Δημήτρη!

Νομίζω η δική σας περίπτωση είναι σε ξεχωριστή κατηγορία. Η αλήθεια είναι πως έχω κι εγώ γνωστούς στην Ελλάδα που το πράτουν και στην αρχή με εξέπληξε. Η αυθόρμιτη ερώτηση που ερχόταν στο μυαλό μου ήταν “μα γιατί να μπούν σε μία τόσο δύσκολη διαδικασία, χωρίς να υπάρχει λόγος; (αφού οι γονείς είναι και οι δύο Έλληνες)”. Είναι μία δυσκολία παραπάνω στην εξίσωση που λέγεται οικογένεια. Μέσα από τις αναζητήσεις μου όμως, γνώρισα αρκετό κόσμο που το κάνει και η οπτική μου άλλαξε.

Την διγλωσσία την επιλέγει αρκετός κόσμος, τελικά. Μέχρι τώρα ήταν λίγο ελιτίστικο το θέμα μέχρι πρότινως. Προσλαμβάνανε την Γαλλίδα νταντά για παράδειγμα κυρίως οι ευκατάστατοι. Τώρα πιά, τα πράγματα έχουν αλλάξει, γιατί οι περισσότεροι γονείς μιλάμε δεύτερη γλώσσα και πάρα πολλοί γονείς έχουν την εμπειρία του εξωτερικού. Αυτή η γενιά γονιών, είναι που πιστεύω θα φέρει και τη διαφορά στην Ελλάδα. Όχι γιατί μάθαμε το καλύτερο, αλλά παιδευτήκαμε στα φοιτητικά μας χρόνια στο διαφορετικό και, θεωρητικά πάντα, είμαστε πιο ανοιχτόμυαλοι.

Σε μία Ευρώπη που τα σύνορα είναι ανοιχτά και βολτάρουμε ανα πάσα στιγμή από Βέλγιο, στην Πράγα και από την Αθήνα στην Μαδρίτη η κατάκτηση δεύτερης και τρίτης γλώσσας είναι μεγάλο προνόμιο. Και όσο κι αν στην Ελλάδα μπορεί να έχεις ακούσει αρνητικά σχόλια, η πραγματικότητα είναι ότι όλοι οι γονείς τα στέλνουν τα παιδιά τους με μεγάλη αγωνία να μάθουν και δεύτερη και τρίτη γλώσσα. Αυτό δε που είναι πολύ βαρύ, τελικά, δεν είναι τόσο η διγλωσσία, αλλά ο τρόπος μάθησής της. Το περιβάλλον μέσα στο οποίο πρέπει να καθήσεις σε ένα ακόμη θρανίο για άλλες 3-5 ώρες την εβδομάδα και να δηλώσεις ουσιαστικά υποταγή σε έναν δάσκαλο (παρεπιπτόντως αυτό το περιβάλλον χαίρομαι ιδιαιτέρως γιατί δεν θα το ζήσει ποτέ ο Αλέξανδρος. Έχει καταργηθεί εδώ και δεκαετίες από το Αγγλικό παιδαγωγικό σύστημα).

Η έκθεση του παιδιού σε μία δεύτερη γλώσσα από μικρό, απότι διαβάζω, είναι πολύ θετική για τα παιδιά. Τα θετικά της διγλωσσίας έχω βαρεθεί να τα διαβάζω πια! Από πλευράς μαθησιακής, δηλαδή είναι πολύ σημαντικός ο αγώνας που δίνετε σαν γονείς. Είναι βέβαια, πιο εύκολο στην περίπτωσή σας, δεδομένο του ότι τα Ελληνικά θα τα μάθει σίγουρα από το σχολείο και το περιβάλλον, και τα Αγγλικά είναι ευρέως διαδεδομένα στην Ελλάδα (αν ήταν Κινέζικα θα ήταν αλλιώς για παράδειγμα).

Ένα μεγάλο θέμα που έρχεται βέβαια, είναι το γεγονός ότι εσείς δεν μεταφέρετε την δική σας μητρική γλώσσα στα παιδιά. Παράλληλα, δεν έχετε ακούσματα ή βιώματα από μωρουδιακή-μαμαδίστικη διάλεκτο στα Αγγλικά. Συνήθως μεταφέρουμε τα γλυκόλογα που έχουμε ακούσει από τη μάνα μας στο δικό μας παιδι. Και εδώ είναι θέμα ψυχολογίας (που με κάνει να σηκώνω τα χέρια ψηλά καθότι δεν είναι καθόλου ο τομέας μου και η περίπτωσή σας διαφορετική από τη δική μας οπότε δεν το έχω ψάξει). Προφανώς, έχετε βρεί κάποιο “κώδικα” ή ίσως γι αυτό λές ότι η γυναίκα σου του μιλάει και Ελληνικά. Να ξέρεις ότι όσο κι αν λέμε ότι, στις πολιπολιτισμικές οικογένειες, υπάρχουν διάφοροι τρόποι (πχ ο κάθε γονιός τη γλώσσα του) ο καθένας με τους κανόνες τους για να εδραιωθεί η διγλωσσία, αυτό δεν είναι καθόλου απόλυτο. Ειδικά στις έντονες συναισθηματικά ώρες, οι θεωρίες πάνε βόλτα και η γλώσσα που θα χρησιμοποιηθεί δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία. Είναι απλά το όχημα και η ουσία, το τί θα πούμε, είναι πιο σημαντικό. Κι εγώ για παράδειγμα, σε φάσεις ανασφάλειας του μικρού το έχω γυρίσει στο Αγγλικό, γιατί ξέρω ότι αυτή είναι η γλώσσα του, η πιο εύκολη και η οποία θα τον καθησυχάσει. Και το παιδί, δεν είναι χαζό, πίστεψέ με! Γνωρίζει απόλυτα ότι εσείς μιλάτε και τις δύο γλώσσες! Είναι απίστευτο, αλλά αληθινό. Μη προσπαθούμε δηλαδή να προσποιούμαστε ότι δεν καταλαβαίνουμε. Και μόνο που εκθέτετε το παιδί κατά κανόνα σε μία δεύτερη γλώσσα, κάνει τη δουλειά που θέλετε, μαθαίνει ο εγκέφαλος να εκφράζεται με δύο διαφορετικούς τρόπους. Μη κυνηγάτε δηλαδή το απόλυτο, δεν χρειάζεται. Σκέψου ότι κι εδώ οι πολύγλωττες οικογένειες δεν το έχουμε και παρόλαυτά τα παιδιά την μαθαίνουν τη γλώσσα.

Επίσης, ένα θέμα που θα τεθεί αργά ή γρήγορα είναι το “γιατί μαμά/μπαμπά μιλάμε Αγγλικά“. Εδώ θέλει λίγο προσοχή, γιατί το τελευταίο πράγμα που θέλεις είναι η απάντησή σου να προσβάλει τη χώρα του παιδιού. Για παράδειγμα “γιατί εγώ έμενα Αγγλία χρόνια και την αγαπώ πιο πολύ από την Ελλάδα, παρότι είμαι Έλληνας” (δε λέω ότι αυτό ισχύει, αλλά μέσα στην κούραση και τις πολιτικοκοινωνικά δρώμενα είναι εύκολο να σου ξεφύγει). Μη ξεχνάς ότι ο μικρός δεν έχει τα βιώματά σου στην Αγγλία και ταυτόχρονα αγαπάει πολύ την χώρα του! Νομίζω αν του λες την αλήθεια, ότι “είμαστε όλοι Έλληνες κι η μαμά και ο μπαμπάς κι εσύ και αγαπάμε την Ελλάδα, αλλά η μαμά και ο μπαμπάς αγαπάμε πολύ και την Αγγλία, γι αυτό και θέλαμε να σου κάνουμε αυτό το δώρο της δεύτερης γλώσσας, για να την αγαπήσεις κι εσύ” είναι καλύτερο. Ειδικά όταν ξεκινήσει σχολείο που θα είναι πιο έντονες οι αντιδράσεις θα είναι έντονες και οι ερωτήσεις. Η ουσία της διγλωσσίας είναι να μάθουμε στα παιδιά μας κάτι πολύ πιο σημαντικό από απλά άλλον έναν τρόπο έκφρασης. Να μάθουμε στα παιδιά μας να είναι περήφανα γι αυτό που είναι (Έλληνες/ΕλληνοΒρετανοί/Βρετοιταλοί κτλ) και παράλληλα να αποδέχονται και να αγαπάνε και αυτό που είναι γύρω τους, όσο διαφορετικό κι αν είναι αυτό. 

Είναι, τελικά, θέμα σταθερότητας στο βάθος του χρόνου αν το παιδί θα την αφομοιώσει και θα τη μιλήσει τη δεύτερη και τρίτη γλώσσα! Αυτός είναι ο αγώνας όλων των δίλγωσσων οικογενειών. Να την μιλάμε παρόλη την κούραση και καθημερινές δυσκολίες, λίγο λίγο κάθε μέρα. Όπως λες, σας μιλάει ήδη Αγγλικά και καλά κάνετε και είστε περήφανοι γιατί προφανώς έχετε δουλέψει πάνω σε αυτό! Καλή συνέχεια, λοιπόν, και να τα λέμε!

Σας φιλώ για τώρα από το ομιχλώδες, φθινοπωρινό Λονδίνο!

Being bilingual is the new black (via)

ΥΓ. Ο Δημήτρης μου θύμισε κάποιες τρόπους / τεχνικές που είχα διαβάσει για να δώσουμε στα παιδιά το ερέθισμα μίας δεύτερης ή τρίτης γλώσσας. Κάποια στιγμή, όταν ευκαιρέσω, θα σας τους μεταφέρω. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε από τα φροντιστήρια ή το σχολείο να μάθει στο παιδί μας μία άλλη γλώσσα όταν εμείς την κατέχουμε. Η διγλωσσία έχει πάρα πολλά επίπεδα γνώσης. Κανείς δεν είναι απαραίτητα ή μονόγλωσσος ή δίγλωσσος/τρίγλωσσος. Εσείς πόσες γλώσσες έχετε στο βιογραφικό σας; Είναι όλες στο ίδιο επίπεδο;

5 thoughts on “Διγλωσσία/τριγλωσσία από επιλογή!

  1. Καλημέρα Δημήτρη, καλημέρα Ελισάβετ μου!

    Εφαρμόζουμε κι εμείς το σύστημα bilingual from birth και στα 2 αγόρια μας ηλικίας πλέον 7 και 5 ετών. Ο Μάξιμος πηγαίνει Δευτέρα δημοτικού και ο Φίλιππος προνηπιο.
    Η ιδέα ήταν ανέκαθεν στο μυαλό μου μιας και όχι μόνο σπούδασα σε αγγλόφωνη χώρα αλλά και ως καθηγήτρια αγγλικών, η γλώσσα αυτή ειναι στην καθημερινότητά μου τα τελευταία 15 χρόνια. Όταν λοιπόν γνώρισα τον σύντροφό μου εξεπλάγην ευχάριστα όταν κατάλαβα οτι οι απόψεις μας στο θέμα ταιριάζουν. Και ο ίδιος απόφοιτος αγγλοφωνου πανεπιστημίου και με περισσότερη, λόγω σπουδών, επαφή με αγγλόφωνα παιδια, αποφασίσαμε κατόπιν καθοδήγησης από γλωσσοθεραπευτή, να προσπαθήσουμε την εισαγωγή των αγγλικών απ την πρώτη κιόλας μέρα.
    Οι οδηγίες ήταν οι εξής: Η μαμά πρέπει μέχρι το 2ο έτος του παιδιού, να μιλάει μόνο τη μητρική της γλώσσα, στην τετ-α-τετ επικοινωνία με το παιδί, γιατι μόνο έτσι μπορει να μεταδώσει τα μητρικά συναισθήματα στο 100%. Ο μπαμπάς, εφ’οσον το κατέχει, θα μιλάει μόνο την εισαγόμενη γλώσσα στη δική του απευθείας επικοινωνία. Μεταξύ τους οι γονείς ειναι ελεύθεροι να επιλέξουν τη γλώσσα επικοινωνίας δεδομένου όμως οτι οι προτάσεις θα ειναι αμιγώς στα ελληνικά ή στα αγγλικά! Ποτέ μπερδεμενες οι γλώσσες!!!
    Έτσι κι έγινε λοιπόν! Εγώ μόνο ελληνικά μέχρι τα 1,5 (έκλεψα λίγο το ομολογώ) και από κει και μετά αγγλικά-ελληνικά 70%-30%. Ο μπαμπάς μόνο αγγλικά μέχρι και τώρα. Ο περίγυρος, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ελληνικά και στο σχολείο επίσης.
    Τα θετικά: Τα παιδιά μπορούν να σκέφτονται και στις 2 γλώσσες και να αλλάζουν ανάλογα με τον συνομιλητή κατά βούληση και χωρίς δυσκολία. Γρηγορότερη κατανόηση ερμηνείας λέξεων και όχι απαραίτητα απόδοσή τους μονολεκτικά στην άλλη γλώσσα. Κοινώς ότι προσπαθώ να περάσω στους μαθητές μου, ανεπιτυχώς τις περισσότερες φορές 😦
    Μπορούν να βλέπουν ταινίες στην αυθεντική γλώσσα χωρίς μεταγλώττιση ή υποτίτλους.
    Το πιο σημαντικό βέβαια και ένας απ’ τους λόγους που μας οδήγησαν σε αυτή την προσπάθεια, ειναι οτι τώρα που κανονίζουμε μετεγκατάσταση στον Καναδά, το θέμα της γλώσσας είναι για μας δευτερεύον.

    Αρνητικά δεν υπάρχουν. Βέβαια ο μεγάλος έχει αρχίσει λίγο να αισθάνεται άβολα όταν στο σχολείο ή μπροστά σε φίλους του μιλάμε αγγλικά, γιατί θεωρεί οτι οι άλλοι που δεν καταλαβαίνουν θα τον “κόψουν από φίλο”…
    Επίσης λόγω της μεγαλύτερης έκθεσης στη μητρική γλώσσα, γίνονται κάποια λάθη που οφείλονται στη σύγχυση αλλά με τον καιρό διορθώνονται. Για παράδειγμα “I want and me to go me to the swings” μετάφραση του “θελω κι εμένα να με πας στις κούνιες”. Δεν αγχωνόμαστε όμως γιατι βλέπουμε οτι με τη συχνή επανάληψη του σωστού από εμάς, διορθώνεται το λάθος!

    Αυτό που μας λείπει ειναι παιδιά στην ηλικία των δικών μας που να μιλάνε κι εκείνα αγγλικά! Υπάρχουν κάποια, αλλά δυστυχώς δεν τα βλέπουμε πολύ συχνά 😦

    Αυτά από εμάς!!! Πολύ χαίρομαι που υπάρχει αυτό το βήμα να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας στο θέμα και εύχομαι σε όλους να έχουμε όσο το δυνατόν καλύτερα αποτελέσματα!!!

  2. Αν θεωρούμε πώς όντως κατέχουμε τη δική μας γλώσσα επαρκώς, ναι! Είναι πολύ εύκολο όμως να διολισθήσουμε σε μια ταυτόχρονη χρήση δυο γλωσσών όπου η μια γλώσσα είναι η μητρική μας, (κι αυτη σε όποιον βαθμό έχουμε καταφέρει να την αναπτύξουμε-εμπλουτίσουμε κλπ) και η άλλη η “βολική”, η γλώσσα των ανέμελων φοιτητικών μας χρόνων. Έχω μάλιστα και την εντύπωση πως τα περισσότερα ζευγάρια Ελλήνων που εντρυφούν στη διγλωσσία εντός του οικογενειακού τους κύκλου αναφέρονται στην “εύκολη” Αγγλική γλώσσα, και πολύ σπανιότερα στις υπόλοιπες…
    Αξιζει να το παρατηρήσετε…
    Δεν ειναι τυχαίο άλλωστε που τα greeklish δεν περιορίζονται μόνο στον γραπτό λόγο αλλά επεκτείνονται συνάμα στον προφορικό (κάτι που βέβαια δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο).

    1. Καταλαβαίνω την αγωνία που διατυπώνετε. Τα greeklish με εξοργίζουν ίσως περισσότερο από το φυσιολογικό! Μάλλον γι αυτό δεν έχω γράψει άρθρο ακόμα! Εδώ όμως, δεν μιλάμε για την εισαγωγή απλών φράσεων τύπου ατάκας, από ταινίες ή την τηλεόραση. Εδώ μιλάμε για τη διγλωσσία. Τη χρήση δύο γλώσσεων ολοκληρωμένα, τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο. Συνήθως οι γονείς που επιλέγουν μία δεύτερη γλώσσα να διδάξουν στα παιδιά τους δεν έχουν την αγωνία για τη μητρική τους γιατί αυτή διδάσκεται στον περίγυρο (σχολεία, φίλους και συγγενείς). Τώρα εάν γνωρίζουμε την κάθε γλώσσα επαρκώς είναι ένα μεγάλο θέμα. Η γλώσσα είναι ζωντανό στοιχείο τελικά. Έχει παρελθόν, παρόν και μέλλον και όσο την εξασκούμε τόσο μαθαίνουμε καινούριους τρόπους να εκφραζόμαστε είτε λόγο μόδας είτε λόγο ανάσυρσης παρελθοντικών εκφράσεων. Μεγαλώνει και αλλάζει κι εκείνη μαζί μας. Ποιός καθορίζει εάν γνωρίζουμε την κάθε γλώσσα επαρκώς; Eμένα μου φαίνεται μία ανεξάντλητη καθημερινή πορία.

  3. Διαβάζω τις φιλότιμες προσπάθειες των γονιών να κάνουν τα παιδιά τους δίγλωσσα και ανησυχώ πολύ καθώς διαπιστώνω ότι υποτιμούν την τεράστια σημασία της γλώσσας στην οργάνωση των νευρωνικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου. Είναι σοβαρό σφάλμα να μιλάτε στα παιδιά σας οποιαδήποτε άλλη γλώσσα εκτός από τη μητρική σας. Αν θέλετε τα παιδιά σας να γίνουν δίγλωσσα, πρέπει να προσλάβετε έναν/μία παιδαγωγό που θα μιλά στα παιδιά στη μητρική του/της γλώσσα. Κάθε άλλη μέθοδος θα είνα τοξική για την συναισθηματική τους ανάπτυξη. Ανατρέξτε στη βιβλιογραφία! Η μητρική γλώσσα δεν είναι απλά “ένα εργαλείο επικοινωνίας” είναι όλη η δομή του ψυχισμού.

    1. Γειά σου Μιχάλη, καλώς ήρθες στο μπλογκάκι.
      Όπως θα είδες εμείς στο σπίτι ακολουθούμε τις μητρικές μας γλώσσες. Τίποτα όμως δεν είναι άσπρο και μαύρο. Αφού μένουμε Αγγλία, όλα τα διαβάσματα γίνονται στα αγγλικά και οι παρέες μας είναι ως επί το πλείστον Άγγλοι. Στην πράξη πολλές φορές μιλάω αγγλικά στον μικρό για διάφορους λόγους.
      Όμως μίλησες για βιβλιογραφία και νομίζω πολύ θα με ενδιέφερε να αναφέρεις ποιά είναι αυτή. Έχεις προσωπικά κάποια ειδικότητα και το αγγίζεις το θέμα?
      Εμείς μέσα από το ταξίδι της διγλωσσίας μας δυστυχώς μόνο κουτσομπολίστικες συμβουλές έχουμε πάρει. Ό, τι έρευνα έχουμε κάνει μόνοι μας και μέσω ίντερνετ. Οι διγλωσσες/διπολιτισμικές οικογένειες είναι πολύ περισσότερες στην Ευρώπη απ ότι νομίζουμε. Κι όμως, υπάρχει πολύ λίγη στήριξη για το πώς θα επιτευχθεί.
      Περιμένω την απάντησή σου!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s